Eg bar det med meg

– å bera to land i seg, med minne, kyrkjesong og kjærleik

Bertha frå Balestrand reiste – mot sin vilje – til Amerika som 18-åring. Heile familien reiste, etter påskunding frå stemora Britta: faren, stemora, to små sysken og to utvandra onklar som var på vitjing i Balestrand.

”No sat ho i Amerika, ei gammal kvinne, og såg ut på ein annan hage, i eit anna land, med andre fuglar. Men fjorden var der framfor henne – ikkje i røynda, men som eit klårt og brennande bilete. Og i tanken hennar byrja historia att, som ho ofte gjorde når ho sat slik: den dagen onklane kom heim, med blanke støvlar og snakka om noko stort som venta på andre sida av verda. ” (s. 76 i Hugs kvinnene!).

Bertha hadde mist mor si medan ho var lita, og voks opp saman med bestemora Tolvang og faren Johannes, som var treskjerar. Han hadde studert i Tyskland, bygt eit særmerkt hus med treverkstad, store rom og rennande vatn, og sørgt for at Bertha fekk privatundervisning av prestefrua Sverdrup før ho byrja på skulen, og at ho seinare lærde engelsk i Nordfjordeid.

I Amerika møter Bertha kjærleiken, i kyrkjekoret. Ho og mannen hennar får dottera Jane. Dei lever eit stille liv, først i Seattle og seinare i Memphis, Tennessee – ein stad mange av oss nok kjenner att og nikkar til, takka vere Chuck Berry og Elvis.

Bertha Sylliaasen er ei av dei kvinnene som slo seg ned og fann seg heime i Amerika. Ei kvinne som syng, og som kjem attende til Balestrand og ser utover fjorden saman med barnebarnet sitt. Og barnet spør: ”Bestemor, har du sakna det her?” […]. Bestemor Bertha svarer: ”Eg har bore det med meg.” (s. 89).

^{I dagane fram mot jul møter me kvar dag éi av dei ti norske kvinnene i boka. Dei representerer ei stor og mangfaldig gruppe kvinnelege røyster som først no, i 200-årsjubileet for den norske utvandringa til Amerika, byrjar å kome til orde.}

---